Vận tải biển Việt Nam: Sân chơi tiềm năng, đông mà chưa vui

Theo thống kê của Cục Hàng hải Việt Nam, năm 2015, tổng sản lượng vận tải do đội tàu biển Việt Nam thực hiện ước đạt 118,7 triệu tấn, tăng 9,5% so với năm 2014. Dù có sự tăng trưởng nhưng theo đánh giá của Cục Hàng hải, đội tàu biển trong nước hiện mới chỉ đảm đương 10 -12% thị phần vận tải hàng hoá của Việt Nam xuất, nhập khẩu qua đường biển trong đó hơn 80%  đội tàu biển đăng ký hoạt động tuyến quốc tế của Việt Nam chỉ hoạt động trên các tuyến gần mà chủ yếu là khu vực Đông Nam Á, Trung Quốc.

 

Hiện nay, Việt Nam mới chỉ có một số ít doanh nghiệp lớn có tàu hàng tổng hợp đủ năng lực hoạt động khai thác trên các tuyến đến Châu Mỹ, Châu Âu.

 

Còn đội tàu công-te-nơ hầu hết mới chỉ hoạt động vận tải nội địa và feeder trong khu vực Đông Nam Á, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan. Đội tàu dầu chủ yếu vận chuyển xăng dầu nhập khẩu từ Singapore, Malaysia và Trung Đông. Một số ít tàu trọng tải lớn hơn mới có tham gia thị trường chở thuê giữa các cảng nước ngoài.

 

Theo thống kê, đội tàu Việt Nam hiện có 1.895 tàu với tổng dung tích 5,13 triệu GT, tổng trọng tải 7,97 triệu DWT nhưng tỷ trọng tàu công-te-nơ trong tổng trọng tải đội tàu rất thấp, số chủ tàu nhiều (trên 600) nhưng năng lực tài chính, trình độ quản lý còn hạn chế.

 

Bên cạnh đó, vận tải biển nội địa hiện vẫn gặp khó do giá cước thấp, nguồn hàng khan hiếm và mất cân đối giữa hai chiều Bắc - Nam. Các loại hàng được vận chuyển trên tuyến ven biển chủ yếu là than, xỉ than, đá, đất, sắt, phân bón, xi măng, quặng, dầu FO...

 

Cũng theo Cục Hàng hải, hiện nay Việt Nam có trên 1.200 doanh nghiệp logistic nhưng hầu hết là quy mô rất nhỏ với vốn đăng ký dưới 01 tỷ đồng, cơ cấu tổ chức đơn giản, thiếu chuyên sâu, chỉ đáp ứng được 25% nhu cầu nội địa và chủ yếu thực hiện dịch vụ cho các công ty nước ngoài.

 

Tính đến hết năm 2015, cả nước có 44 cảng biển (256 bến cảng/402 cầu cảng) với 59.405m dài cầu cảng, tổng công suất thiết kế đạt 470-500 triệu tấn hàng/năm trong đó sản lượng hàng hóa thông qua ước đạt 427,3 triệu tấn, tăng 14,6% so với năm 2014.

 

So với quy hoạch, sản lượng hàng hoá năm 2015 đạt 104,1% nhưng phân bổ không đều giữa các nhóm cảng và giữa các cảng biển trong nhóm dẫn tới tình trạng nơi quá tải, nơi thiếu hàng, hoạt động cầm chừng.

 

Trao đổi với báo Lao động, đại diện Cục Hàng hải đánh giá vận tải biển năm 2016 sẽ tiếp tục tăng trưởng nhờ sự hồi phục của nền kinh tế thế giới cũng như trong nước nhưng cũng sẽ có không ít khó khăn. Cục cho biết tiếp tục thực hiện triển khai Quy hoạch phát triển vận tải biển Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; chuyển dịch tái cơ cấu vận tải biển theo hướng chủ yếu đảm nhận vận chuyển hàng hóa viễn dương, các tuyến ven biển, nhất là vận tải Bắc - Nam, nâng cao thị phần vận chuyển hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam đồng thời phát triển tuyến vận tải hành khách ven biển, hải đảo...

 

Cục Hàng hải đặt mục tiêu trong năm 2016 tổng sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng biển sẽ đạt 470 triệu tấn (tăng 10% so với năm 2015),trong đó hàng công-te-nơ dự kiến tăng 11% đạt 13.3 triệu TEUs. Việc quy hoạch lại một loạt cảng biển và đẩy mạnh phát triển vận tải biển sẽ được đẩy mạnh. Bên cạnh đó, vấn đề an toàn an ninh hàng hải cũng như công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn sẽ được tăng cường.

 

Một loạt dự án như đóng mới 1 tàu chuyên dụng tìm kiếm hoạt động xa bờ; đầu tư nâng cấp luồng Sông Đồng Tranh–Tắt Bài; đầu tư xây dựng luồng hàng hải vào khu bến cảng Thọ Quang - Đà Nẵng; Dự án ĐTXD công trình nâng cấp, mở rộng kênh Hà Nam sẽ được triển khai trong năm 2016…